Toelichtingen

Doorwerking structurele effecten uit P&C-documenten
De structurele effecten uit de Jaarrekening 2025 en 1e Tussenrapportage 2026 zijn onderdeel van de primitieve Begroting 2027.

Indexering met consumentenprijsindex op prijs- en loonstijging-gevoelige exploitatie-uitgaven
Om de (inflatiegevoelige) budgetten gedeeltelijk mee te laten groeien met de stijging van de inflatie wordt op basis van de prognose van het Centraal Plan Bureau (CPB) in het jaarlijks Centraal Economisch Plan van maart 2026 het inflatiepercentage van de Geharmoniseerde Consumentenprijsindex (HICP) gebruikt. Dit percentage bedraagt voor het begrotingsjaar 2027 1,9%.

Investeringen 2027-2030 en indexering
Voor de Begroting 2027 wordt volgens de nota Activabeleid een investeringslijst 2027-2030 opgesteld. Jaarlijks worden alle investeringen voor alle jaarschijven geïndexeerd met de Geharmoniseerde Consumentenprijsindex (HICP) van het CPB voor 2027 1,9%. Een realistische planning van deze investeringen zou moeten leiden tot een meer evenwichtige spreiding over de planperiode uitgaande van een realistische ambtelijke capaciteitsinzet. De kapitaallasten zijn gerekend vanaf 1 januari van het jaar ná oplevering van de investering.

Regionale indexering (vier grote) gemeenschappelijke regelingen
In november 2025 heeft het college ingestemd met de door de kring van gemeentesecretarissen (KGS) voorgestelde financiële kaders voor de op te stellen begrotingen voor gemeenschappelijke regelingen VRR, GGD, DCMR en GRJR binnen de regio Rotterdam-Rijnmond. Dit betekent een (totale) inflatiecorrectie van 3,41%.
Voor de MRDH geldt een afwijkend percentage. Regio Haaglanden coördineert de indexering van de inwonersbijdrage aan het programma Economisch Vestigingsklimaat. Deze indexering komt voor 2027 uit op 3,8%.

Indexering van (belasting)tarieven en heffingen
Belastingen en heffingen worden conform het tarievenbeleid met de inflatie gecorrigeerd ofwel met 1,9%. Daarnaast wordt bij de opbrengsten rekening gehouden met de woningbouwplanning (areaaluitbreiding) en verminderingen op aanslagen in verband met bezwaren.

Algemene uitkering uit het Gemeentefonds
De algemene uitkering in de Begroting 2027 wordt berekend op basis van de meicirculaire 2026, gebaseerd op de Voorjaarsnota van het Rijk met mogelijk nieuw kabinetsbeleid.

Marktrente financieringstekort
De marktrente voor het te berekenen financieringstekort wordt gebaseerd op de rente (ontwikkelingen) in april 2026 op basis van een 20-jarige lening met jaarlijkse aflossing: 3,8% meerjarig voor nieuw af te sluiten leningen. Kort geld wordt gebaseerd op 2,5%.

Rente grondexploitaties
In de MeerjarenPrognose Grondexploitaties (MPG) 2026 zijn de laatste voorschriften uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) toegepast. Op basis van de berekening in de Jaarrekening 2025 wordt in het (meest actuele) MPG 2026 1,1% (omslag)rente toegerekend (vorig jaar 1,50%). Vanaf 2025 is het vanuit de BBV verplicht de omslagrente te hanteren en geen eigen percentage voor grondexploitaties. De discontovoet blijft gehandhaafd op 2%.

Rente investeringen (omslagrente)
Het BBV schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente geharmoniseerd. Voor 2027 hanteren we een omslagpercentage van 1,2% (2026: 1,1% definitief volgens de paragraaf Financiering). De gehanteerde omslagrente mag niet meer dan 0,5% afwijken van de berekende omslagrente. Bij het opstellen van de begroting wordt nogmaals bekeken of we binnen deze marge blijven.

Dividend
De dividendopbrengsten worden gebaseerd op het niveau van de werkelijke ontvangsten en indien mogelijk op een meerjarenprognose van de betreffende verbonden partij.

Financieel toezichtkader van de Provincie
De uitgangspunten van de Provincie om voor repressief toezicht in aanmerking te komen zijn:

1. De Begroting 2027-2030 moet structureel en reëel in evenwicht zijn of als de Begroting niet structureel en reëel in evenwicht is, moet aannemelijk zijn dat dit evenwicht uiterlijk in 2030, het laatste jaar van de meerjarenraming, tot stand wordt gebracht.
2. De vastgestelde Jaarrekening 2025 moet vóór 15 juli 2026 en de Begroting 2027 vóór 15 november 2026 aan Gedeputeerde Staten toegezonden zijn.
3. Beoordeeld wordt of de Jaarrekening 2025 structureel en reëel in evenwicht is. Als dit niet het geval is, dan beoordeelt de Provincie dit in relatie tot de uitkomsten van de nieuwe Begroting. Met ‘structureel en reëel evenwicht’ wordt bedoeld dat de begrote structurele lasten zijn gedekt door begrote structurele baten. Het gaat daarbij om volledige en realistische/ haalbare ramingen.
4. Mochten bezuinigingen, ombuigingen en/of taakstellingen/stelposten nodig zijn, dan ziet zij graag een reëel bezuinigingsplan bij de Begroting tegemoet met daarin onderbouwde maatregelen, die in de tijd ook gerealiseerd kunnen worden. Dit geldt ook voor GR-en, waarbij alleen concrete bezuinigingen in de gemeentelijke Begroting mogen worden opgenomen na een besluit van het Algemeen Bestuur van de GR.
5. Ingeval van tekorten heeft de gemeente sinds 2024 de mogelijkheid om maximaal 10% van het surplus van de Algemene reserve te benutten om de Begroting structureel sluitend te maken binnen de gestelde eisen van voldoende weerstandscapaciteit en een solvabiliteit van minimaal 20%. Een deel van de Algemene reserve wordt dan als een structurele reservemutatie beschouwd, als uitzondering op de regel dat inzet van reserves incidenteel van aard is.

Algemene reserve
De boekwaarde per 1 januari 2026 is gelijk aan de boekwaarde van de jaarrekening 2025 per 31 december 2025.

Onderhoudsreserves
De mutaties in de onderhoudsreserves zijn gebaseerd op de ramingen voor (groot) onderhoud. Het doel van deze reserves is de pieken en dalen in het onderhoud te egaliseren.

Afschrijvingsreserves
Deze reserves hebben tot doel de afschrijvingen van investeringen op te vangen. Het jaarlijkse verloop van deze reserves volgt vanaf 1 januari 2021 de jaarlijkse afschrijvingslasten van de betreffende investeringen.

Overige bestemmingsreserves
De bestemmingsreserves worden of zijn in het leven geroepen om te worden bestemd voor een van tevoren bepaald doel.

In bijlage 1 is een specificatie opgenomen van de reserves.

Stortingen in de algemene reserve

Stortingen in de reserves

Verplichtingen, verliezen en risico’s
Dit betreft onder andere de voorziening voor wethouderspensioenen en wachtgelden wethouders en de voorzieningen voor RVU en verlofsparen.

Middelen van derden met een bestedingsverplichting
Onder de bestedingsverplichtingen vallen de voorziening onderhoud graven en de voorziening beklemde middelen lijkbezorging en rioolheffing.

In onderstaande tabel worden de baten en lasten weergegeven die naar hun aard incidenteel en groter dan € 100.000 zijn. De incidentele baten en lasten die kleiner zijn dan € 100.000 zijn samengevat in diverse kleine mutaties binnen een programma.

Onderstaand overzicht is gebaseerd op de notitie Structurele en incidentele baten en lasten van maart 2026, waarin criteria voor het onderscheid in structurele en incidentele mutaties is gegeven. Hieronder vallen ook lasten en baten die over een langere periode van jaren lopen, maar wel eindig zijn.

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
Sportservice Ridderkerk
De extra gelden voor SSR zijn tijdelijk nodig om de tekorten van het zwembad te dekken tot het nieuwe zwembad is opgeleverd.

Programma 9 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing
Implementatie Omgevingswet
De activiteiten om te voldoen aan de Omgevingswet zijn van dien aard en hebben zo een grote impact dat hier gesproken wordt van een incidentele verzwaring van de werkzaamheden.

In de notitie Geprognotiseerde balans en EMU-saldo van de commissie BBV wordt het EMU-saldo gedefinieerd als het saldo van inkomsten en uitgaven met derden (dus geen afschrijvingen, waardemutaties, etc.) van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode. Het saldo geeft dus aan of er meer geld is uitgegeven in een jaar of dat er geld is overgehouden. Daarmee is het saldo een manier om de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden) van de gemeente te monitoren. Het EMU-saldo kan gezien worden als extra kengetal naast de voorgeschreven financiële kengetallen die behandeld zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
De oorzaak van het negatieve EMU-saldo komt voornamelijk door nieuwe/hogere investeringen. Het negatieve EMU-saldo heeft geen (financiële) gevolgen voor de begroting.

De commissie BBV heeft een gestandaardiseerd berekening opgesteld voor het berekenen van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is geen telling van de bedragen uit bovenstaande tabel. De formule voor de berekening is: 1 - 2 + 3 - 4 - 5.

In onderstaand overzicht wordt de meerjarige ontwikkeling van de langlopende leningen weergegeven. De bedragen zijn de stand per 1 januari. Voor een nadere toelichting en de uit de leningen voortvloeiende aflossings- en rentebetalingsverplichtingen wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.

Het overzicht langlopende leningen is niet een-op-een te vergelijken met de post 'Vaste schulden' in de balans. In de balans is uitgegaan van volledige financiering van onze ambities, Het overzicht langlopende leningen is gebaseerd op inzichten van een werkelijke realisatie van de investeringen.

Onder de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen worden alle vormen van aan de arbeidsrelatie verbonden rechten op uitkeringen, tijdens of na dienstverband, verstaan.