Paragraaf 7 Grondbeleid

Aan het in exploitatie brengen van gronden door de gemeente zijn financiële risico’s verbonden. Zowel aan de kostenkant (grondverwerving, bouw- en woonrijp maken, bodemsaneringen en financieringskosten) als aan de opbrengstenkant (grondverkopen woningbouw en bedrijventerreinen). Daarmee moeten wij rekening houden bij het in exploitatie brengen van grond.
Niet alleen de gemeente kan grond in exploitatie brengen. Ook marktpartijen kunnen grond in exploitatie brengen. Bij exploitatie door marktpartijen is de gemeente verplicht om de gemeentelijke kosten te verhalen op de exploitant. Deze kosten zijn wettelijk vastgelegd en daardoor beperkt. Dit leidt ertoe dat we soms niet alle gemaakte kosten kunnen verhalen. Daardoor ontstaan er dus ook risico’s voor de gemeente bij de exploitatie van grond door marktpartijen.
In deze paragraaf beschrijven wij een actueel beeld:

• Van het te verwachten eindresultaat van de in exploitatie genomen complexen, en;
• De risico’s die er zijn ten aanzien van het behalen van deze eindresultaten.

Het gemeentelijke grondbeleid is vastgelegd in de door de gemeenteraad op 19 november 2020 vastgestelde Nota Grondbeleid 2020 – 2023. Deze nota wordt geactualiseerd. In 2024 is een rekenkameronderzoek uitgevoerd naar de regie op de ruimtelijke ontwikkelingen kijkend naar het gehanteerde grondbeleid. Nu de conclusies en aanbevelingen van dit onderzoek bekend zijn, kunnen deze worden meegenomen in de actualisatie van de nota. Er is bestuurlijk afgesproken dat deze Nota Grondbeleid zal worden opgepakt na de installatie van de nieuwe gemeenteraad.

Wij voeren in sommige gevallen een actief grondbeleid. Dit betekent dat we actief locaties (her)ontwikkelen om zodoende de gewenste ruimtelijke ontwikkeling te bewerkstelligen. Niet altijd zijn wij eigenaar van de grond. Wanneer een ontwikkeling wel gewenst is, sluiten we daarover een overeenkomst om kostenverhaal te borgen.

Het beleid dat op dit moment wordt uitgevoerd leidt tot:

• Een verantwoorde strategie voor aankoop van grond.
• Een verantwoord financieel beheer over de grond die de gemeente in bezit heeft.
• Een actieve rol in de planontwikkeling in samenwerking met marktpartijen.
• Uitgifte van bouwrijp gemaakte grond, meestal door verkoop, incidenteel door erfpacht.

Strategische aankopen
Het kan voorkomen dat bij het aankopen van gronden om strategische redenen snelle actie is geboden. Dit kan betekenen dat er geen tijd is om het gebruikelijke traject, omgevingsplan, met de gemeenteraad te doorlopen. In dat geval is het college gemachtigd de gronden aan te kopen. Het college overlegt hier dan eerst over met het Presidium.

Algemeen
Een prognose van de uitkomst van de totale grondexploitatie is hieronder opgenomen. Deze prognose is geactualiseerd op basis van onderstaande geactualiseerde parameters voor de grondexploitatie. De parameters zijn:

• Rentepercentage 1,1% per jaar.
• Kostenstijging civiel 3,0% in 2027/2028 en 2,0% in 2029 en verder.
• Kostenstijging plankosten 3,0% in 2027/2028 en 2,0% in 2029 en verder.
• Opbrengststijging vrije sector woningbouw 4,0% in 2027/2028 en 2,0% in 2029 en verder.
• Opbrengststijging betaalbare koop 2,5% in 2027/2028 en 2,0% in 2029 en verder.
• Opbrengststijging sociale- en midden huur 2,0% in 2027 en verder.
• Opbrengststijging bedrijventerrein 2,0% in 2027 en verder.

Alle geactualiseerde grondexploitaties zijn op 9 juli 2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarnaast zijn alle exploitaties herzien in het kader van de Meerjarenprognose Grondexploitaties 2026 (MPG).
De gemeente heeft drie lopende grondexploitaties, namelijk Het Zand, Cornelisland en Prunuslaan. De grondexploitaties Cornelisland, Het Zand en Prunuslaan sluiten naar verwachting eind 2026.

Voor het nemen van winst in grondexploitaties zijn voorschriften opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Deze voorschriften gelden vanaf 1 januari 2017. De gemeente is verplicht tussentijds winst te nemen op basis van het percentage gerealiseerde kosten en het percentage gerealiseerde opbrengsten.
Bij realisatie van:

• 20% van de geraamde opbrengst, en;
• 70% van de geraamde kosten, dient;
• 14% (20% * 70%) van de geraamde winst genomen te worden aan het eind van het betreffende jaar.

Tussentijdse winstnemingen worden verantwoord in de jaarrekening. Bij afsluiting van een grondexploitatie vindt de eindafrekening plaats. Dit is meestal aan het einde van het boekjaar, bij het opstellen van jaarrekening.

Als in een grondexploitatie een verlies wordt verwacht, wordt een verliesvoorziening getroffen ter hoogte van het te verwachten verlies. Het verlies wordt genomen bij afsluiting van een grondexploitatie. Meestal vindt dit plaats aan het einde van een boekjaar, bij het opstellen van de jaarrekening. De getroffen verliesvoorziening wordt dan aangewend om het verlies te dekken. Soms is er sprake van een verschil tussen het daadwerkelijke verlies en de getroffen verliesvoorziening. In zo’n geval komt het verschil ten gunste of ten laste van het resultaat van de jaarrekening.