Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen

Wij beheren de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen. Deze ruimte bevat kapitaalgoederen zoals wegen, openbare verlichting, riolering, civiele kunstwerken, water, groen, speelterreinen en gebouwen. Kapitaalgoederen hebben onderhoud nodig voor veilig gebruik. Dit omvat zowel groot als klein onderhoud. De kosten en planning staan in beheerplannen. Onze uitgangspunten zijn het actuele beleidskader, het Besluit begroting en verantwoording, de nota Reserves en Voorzieningen 2025-2028 en de Financiële Verordening 2025 met afschrijvingstabel. De provincie vindt actuele beheerplannen belangrijk voor financieel toezicht. Deze plannen tonen of de budgetten de komende jaren voldoende zijn voor de beleidskaders. In de tabel hieronder staan de beschikbare beheerplannen.

• 8.466 lichtmasten
• 8.712 totaal armaturen
• 2.137 conventionele armaturen
• 2.137 conventionele lampen
• 6.575 led armaturen
• 6.575 led lampen

Naast ons zijn ook andere beheerders verantwoordelijk voor de verlichting in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld wegen met verlichting die eigendom zijn van het Waterschap Hollandse Delta. De lichtmasten worden regelmatig gecontroleerd tijdens dagelijks onderhoud, verschillende beheer- en civiele projecten en bij het schoonmaken ervan. Lichtmasten van veertig jaar of ouder worden na inspectie in beheerprojecten in groepen vervangen. Onveilige situaties, vaak gemeld door burgers en bedrijven, worden direct opgelost via het dagelijks onderhoud. Armaturen hebben een verwachte levensduur van bijna 25 jaar.

Naast het dagelijks onderhoud en het verhelpen van storingen worden in de periode tot en met 2028 alle conventionele armaturen vervangen door ledarmaturen. In 2027 verwachten we minder storingen en een daling van het energieverbruik. De netwerkkosten zullen wel gaan stijgen. Dit vanwege het uitbreiden van het aantal lichtmasten (bijvoorbeeld bij nieuwbouw) en de stijgende prijzen. Daarnaast verwachten we in 2027 ongeveer 850 armaturen en 50 lichtmasten te vervangen.

• 50 damwanden/keermuren/walmuren
• 73 fiets-/voetbruggen
• 18 geleiderails
• 10 geluidsmuren
• 108 overige kunstwerken
• 77 trappen
• 37 verkeersbruggen/viaducten/tunnels

Bruggen, tunnels, viaducten, duikers, damwanden, kademuren, steigers en dijktrappen vallen onder civiele kunstwerken. Elke vijf jaar inspecteren we deze kunstwerken uitgebreid. Dit gebeurt volgens de CUR117-aanbeveling voor categorie B2 (toestandsinspectie), B5 (hersteladvies) en C2 (meerjarenonderhoudsplanning en budgetraming). Houten bruggen en kunstwerken, die meer onderhoud nodig hebben, worden tussendoor visueel gecontroleerd. Op basis van de inspectieresultaten bepalen we de onderhouds- en vervangingsmaatregelen. Deze kunnen variëren van klein onderhoud tot grootschalige vervangingen.

Het dagelijks onderhoud richt zich voornamelijk op schoonmaken en het herstellen van kleinere schades. Daarnaast worden op basis van inspectieresultaten planmatige onderhoudsmaatregelen uitgevoerd.

In 2027 worden diverse onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd, waaronder het herstellen van scheefstand van de damwand aan de Pruimendijk 212-214 en de keermuur aan de Havenstraat 3, herstel van schade aan beton- en metselwerk van de brug aan de Rijksstraatweg over de Waal, herstel van scheurvorming in de keermuur aan de Benedenrijweg ter hoogte van de Blaak, het vervangen van de lijngoot in de tunnel aan de Sportlaan, het vervangen van kitvoegen in de tunnel aan de Benedenrijweg, herstel van de geleiderail aan de Lagenweg, het vervangen van de leuning van de brug aan het Dijkje 157 en conserveringswerkzaamheden aan ponton De Schans.

Daarnaast zijn voor twee grote civiele kunstwerken maatregelen in voorbereiding die buiten het reguliere onderhoud vallen. Om de stabiliteit van de oeverconstructie langs de Drierivierenlaan te borgen, zijn mogelijk aanvullende maatregelen nodig. De vervanging van de keerwand aan de Benedenrijweg ter hoogte van Huys ten Donck kan naar verwachting in 2027 worden uitgevoerd. Voor beide projecten worden afzonderlijke raadsvoorstellen voorbereid.

• 19.982 bomen
• 8.277.000 m3 boomkroonvolume
• 313.000 m2 cultuurbeplanting
• 1.419.000 m2 gras
• 14.000 m2 haag
• 401.000 m2 natuurlijke beplanting

Wij beheren de recreatiegebieden de Gorzen, Ridderhaven en het Reijerpark. De grienden en de Crezéepolder worden beheerd door de Stichting Zuid-Hollands Landschap. De Donckse Velden, het Oosterpark en de Wevershoek vallen onder het beheer van het Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde (NRIJ). Het Donckse Bos is van de Stichting Het Huys ten Donck. Voor het Waalbos hebben wij een beheerovereenkomst met Staatsbosbeheer. De surfbocht bij het Waalbos wordt beheerd door het NRIJ.

De kwaliteit van de bomen wordt bewaakt met boomveiligheidscontroles en onderzoeken. Deze controles vinden elke drie jaar plaats, en voor sommige bomen elk jaar. Hieruit komen maatregelen voort om de bomen gezond en veilig te houden. Soms is het nodig om bomen te kappen, maar vaak is snoeien voldoende.

In 2027 zetten we de uitvoering van het Beheerplan Groen voort. Daarbij ligt de nadruk op het duurzaam in stand houden en verbeteren van de kwaliteit van het openbaar groen. We werken verder aan groeiplaatsverbetering voor bomen, een passende soortkeuze bij vervanging en het vervangen van beplantings- en bosplantsoenvakken op basis van vitaliteit, klimaatbestendigheid en geschiktheid voor de locatie. Er wordt ingezet op het vergroten van het boomkroonvolume en het versterken van de biodiversiteit.

Daarnaast blijven we werken aan een klimaatbestendige en aantrekkelijke openbare ruimte, waarbij groen bijdraagt aan het beperken van hittestress, het opvangen van water en het vergroten van de leefbaarheid. De inzet van de schaapskudde was een pilot en wordt geëvalueerd, waarna wordt bezien of voortzetting mogelijk is. Het programma Werken vanuit Ecologie is in 2026 afgerond en wordt eveneens geëvalueerd.

• 174 speelplekken
• 865 speeltoestellen

De speeltoestellen inspecteren we elk jaar vier keer op veiligheid. Op basis van de laatste veiligheidsinspectie van het jaar maken we de jaarplanning. Naast veiligheid kunnen veranderde bevolkingsgegevens in een wijk of het einde van de levensduur van de speeltoestellen redenen zijn om een speelplek opnieuw in te richten. Tijdens de voorbereidingen voor de herinrichting betrekken we de gebruikers en buurtbewoners bij het proces. Eerst kunnen zij hun ideeën delen. Daarna maken we op basis van de meest haalbare ideeën twee ontwerpen met speeltoestellen. Uiteindelijk kan iedereen, maar bij voorkeur de kinderen, een keuze maken. Het ontwerp met de meeste stemmen realiseren we.

Aan de hand van de resultaten van de laatste veiligheidsinspectie van het jaar wordt de planning voor 2027 gemaakt. We verwachten in ieder geval aan de slag te gaan op de volgende locaties:

• Begoniastraat
• Damstraat
• Ds. Sleeswijk Visserstraat
• Electropark
• Huygensplantsoen
• Jan Willem Frisostraat
• Krammerhof
• Loodspad
• Mauritshoek
• Merel
• Prinsenstraat
• Prinses Marijkestraat
• Scheldeplein

• 597.000 m2 asfalt
• 21.000 m2 cementbeton
• 1.809.000 m2 elementenverharding
• 942 m goot
• 6.000 m2 grasstenen
• 34.000 m2 halfverharding
• 21.446 kolken
• 66.000 m2 overige verharding

Naast de landelijke richtlijnen voor wegonderhoud kijken we ook naar de lokale kwaliteitsniveaus. Voor bedrijventerreinen in Ridderkerk geldt kwaliteitsniveau C. Voor de rest van Ridderkerk, inclusief fietspaden door of langs bedrijventerreinen, geldt kwaliteitsniveau B. Het onderhoudsprogramma wordt opgesteld op basis van de jaarlijkse weginspectie, extra onderzoeken, levensduur, uitstraling (kwaliteitsniveau) en binnenstedelijke ontwikkelingen. Bij asfaltwerken moet vertraging van noodzakelijk onderhoud worden vermeden om kapitaalverlies te voorkomen. Stellen we het onderhoud aan het asfalt te lang uit, dan zijn zwaardere of duurdere maatregelen nodig. Elementenverharding leidt niet tot kapitaalverlies. Bij uitstel vermindert alleen de beeldkwaliteit.

Naast planmatig (groot) onderhoud, gebeurt er dagelijks (klein) onderhoud. Planmatig onderhoud zorgt ervoor dat iets weer in goede staat komt. Dagelijks onderhoud houdt het in goede staat, zoals het herstellen van verzakte bestrating. Bij dagelijks onderhoud worden gevaarlijke situaties meteen aangepakt. Als de veiligheid in gevaar is, wordt er direct onderhoud uitgevoerd. Dit kan bijvoorbeeld een gat in de weg of losse tegels door boomwortels zijn.

In 2027 wordt uitvoering gegeven aan de geplande vervangings- en onderhoudsopgave van de gemeentelijke verhardingen. Daarbij wordt integraal gewerkt, waarbij onderhoud aan wegen waar mogelijk wordt gecombineerd met werkzaamheden aan de riolering en de inrichting van de openbare ruimte. In 2027 start de uitvoering van Westdonck en worden onder andere de voorbereidingen getroffen voor de projecten Slikkerveer Noord, Centrum en West en de verdere fasen van de Bloemenbuurt en Rivierenbuurt. Daarnaast wordt het reguliere groot onderhoud voortgezet, met name in grote delen van Drievliet. De resultaten van weginspecties en beeldkwaliteitsschouwen blijven daarbij leidend, waarbij verhardingen met de laagste kwaliteit prioriteit krijgen.

Ook wordt in 2027 uitvoering gegeven aan onderdelen van de Metropolitane Fietsroute (MFR). De aanleg en verbetering van fietsvoorzieningen draagt bij aan een hoogwaardig regionaal fietsnetwerk en wordt waar mogelijk geïntegreerd met de lopende onderhouds- en herinrichtingsprojecten.

• 291 km riolering
• 23.800 rioolaansluitingen
• 48 rioolgemalen
• 2 tunnelgemalen
• 8 bergbezinkvoorzieningen
• 2 bergingsriolen
• 3 drainagegemalen
• 50 km drukriolering en persleidingen
• 121 drukrioleringspompen
• 2 fonteinen
• 5 oppervlaktegemalen

Riolering is belangrijk voor de volksgezondheid, de kwaliteit van de leefomgeving, de bodem en het grond- en oppervlaktewater. Wij zorgen voor de inzameling van stedelijk afvalwater en hemelwater dat particulieren niet zelf kunnen verwerken. We proberen de nadelige gevolgen van de grondwaterstand te beperken. Het beleid voor beheer en onderhoud van riolering is vastgelegd in het Programma Stedelijk Water 2023-2027 (PSW). De kosten worden gedekt door de rioolheffing en zijn verdeeld in twee delen: beheer en onderhoud (exploitatiekosten) en vervangingsinvesteringen voor alle onderdelen van de (afval)waterketen. Klimaatverandering zorgt voor grotere extremen: meer regen in korte tijd en extremere temperaturen. Wij passen ons aan klimaatverandering aan. Bij nieuwbouwprojecten of herontwikkelingen worden openbare ruimten zo ontworpen dat pieken in neerslag goed opgevangen kunnen worden.

In 2027 zetten we de uitvoering van het Programma Stedelijk Water voort. Daarbij wordt gewerkt aan het vervangen, renoveren en duurzaam beheren van het rioolstelsel. De uitvoering van rioolrenovaties door middel van relinen (zonder grote graafwerkzaamheden) staat gepland voor 2027. Hiermee wordt op moeilijk bereikbare locaties de levensduur van bestaande riolen verlengd zonder ingrijpende graafwerkzaamheden. Daarnaast wordt in 2027 uitvoering gegeven aan het reguliere onderhouds- en renovatieprogramma van de gemalen. Verder worden voorbereidingen getroffen voor toekomstige vervangingsprojecten die integraal worden uitgevoerd met wegonderhoud en herinrichtingen van de openbare ruimte. Tot slot wordt gewerkt aan het optimaliseren van het beheer van rioolassets, waaronder de inventarisatie van schuiven en het actualiseren van de onderhouds- en inspectiestrategie.

• 184 duikers
• 2 fonteinen
• 13,9 km natuurvriendelijke oever
• 26,9 km oeverbeschoeiing
• 40,2 km onverharde oevers (niet beschoeid)
• 18 stuwen
• 8 suppletie- en drainagegemalen

Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterkwaliteit en de waterkwantiteit van al het water in de gemeente. Het waterschap onderhoudt zelf de hoofdwatergangen. Wij onderhouden het andere water grotendeels. Ook Rijkswaterstaat, de provincie, natuurorganisaties en particulieren zijn deels verantwoordelijk voor het onderhoud van sommige watergangen. Het waterschap controleert of het onderhoud goed is uitgevoerd. Er mogen bijvoorbeeld niet te veel bagger en waterplanten in het water zijn. Het beleid van het waterschap is daarom belangrijk voor ons waterbeheer. Metingen van bagger op de waterbodem bepalen welke watergangen worden gebaggerd. Het waterschap baggert de hoofdwatergangen zelf. Als de naastgelegen grond van ons is, moeten wij de bagger ontvangen. Wij betalen dan voor het transport en de afvoer.

Beschoeiingen worden vervangen na inspecties. Veiligheid is vaak de reden. Voor vervanging wordt gekeken of een natuurlijke oever mogelijk is. Dan is geen nieuwe beschoeiing nodig en krijgen planten en dieren meer kans. Bij oeverbeschoeiing letten we op het plaatsen en behouden van faunatrappetjes.

Op basis van metingen van de baggeraanwas op de waterbodem bepalen we welke watergangen in 2027 worden gebaggerd. In alle watergangen vindt maaionderhoud plaats. We houden rekening met de biodiversiteit door niet alles te maaien of gefaseerd te maaien. Biodiversiteit staat ook centraal in de uitvoeringswijze, het moment van uitvoering en het te gebruiken materieel. We houden ook rekening met vislocaties, vispaaiplaatsen en kikkerpoelen. In 2027 wordt er op diverse plaatsen oeverbeplanting aangeplant. Op een aantal locaties wordt de beschoeiing vervangen. Op basis van de inspectie van de stuwen wordt samen met het waterschap in 2027 een meerjarenplanning gemaakt voor het onderhoud en vervanging.

671 verzamelcontainers, waarvan 44 voor glas, 140 voor papier en karton, 260 voor gft en 227 voor PMD+restafval.

In de huidige situatie is het onderhoud, de reiniging en de garantie van de (ondergrondse) containers geborgd in een onderhoudsovereenkomst met de leverancier. De (ondergrondse) container is onderdeel van de openbare ruimte (onroerende goederen) en komt als investering ten laste van de gemeente. De N.V. BAR Afvalbeheer faciliteert de gemeente in de aanschaf, plaatsing en het onderhoud van de ondergrondse containers. Voor de vervanging van de containers zijn middelen beschikbaar gesteld in de begroting.

Wij bezitten een eigen haven aan de rivier De Noord. Twee delen zijn te onderscheiden. Aan de westzijde een industriehaven met twee watergebonden bedrijven en een passantensteiger. Aan de oostzijde een recreatiehaven met twee jachthavens. Behalve de passantensteiger worden de overige delen verhuurd. Bij de passantensteiger ligt een schip dat vluchtelingen huisvest.

Door de toename van scheepsbewegingen bij De Noord, onzekerheden over de hoeveelheid baggerslib en de verplaatsing daarvan binnen de haven, is monitoring met dieptemetingen nodig. De constructies in de haven worden vervangen indien dat nodig is. Er is geen vast budget voor gereserveerd.

Op basis van de monitoringsresultaten van de afgelopen jaren, wordt in 2027 een lange termijnplanning voor het baggeren opgesteld.

Het Maatschappelijk Vastgoed biedt huisvesting aan diverse maatschappelijke functies. Dit gaat zowel om afdelingen van de gemeentelijke dienstverlening als huisvesting van verenigingen en stichtingen. Het gemeentelijk vastgoed bestaat uit:

• Het gemeentehuis, het rouwcentrum en andere dienstgebouwen.
• Binnen- en buitensportaccommodaties waaronder recreatiecentrum de Fakkel.
• Wijkcentra.
• Kinderdagverblijven.
• Enkele bedrijfsruimten en woningen.
• Voormalige onderwijsgebouwen.

Enkele gemeentelijke gebouwen hebben een rijksmonumentale of gemeentelijk monumentale status.

We beheren de gebouwen aan de hand van het gewenst onderhoudsniveau. Deze leggen wij vast in een Meerjarenonderhoudsplan met bijhorende Meerjarenonderhoudsbegroting. Zo waarborgen we de kwaliteit en verlengen we de levensduur van het vastgoed. We streven ernaar om het vastgoed zo goed als mogelijk te laten aansluiten op de maatschappelijke behoeften. Daarnaast zetten we in op multifunctionaliteit en optimaliseren wij de bezettingsgraad.

Wij werken samen met maatschappelijk partners, als Stichting Facet Ridderkerk, om het vastgoed efficiënt en toekomstbestendig te exploiteren.