Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Om de doelen in de programma's van de begroting te bereiken, is een goede bedrijfsvoering noodzakelijk. Bedrijfsvoering betreft de processen om beleidsdoelen te realiseren en deze te sturen en te beheersen. Deze processen helpen bij een efficiënte en effectieve uitvoering van de beleidsprogramma's, volgens de geldende wetgeving.

In 2025 hebben we de inrichting van beleids- en uitvoeringstaken en bijbehorende processen verder vormgegeven. We werken nauw samen met De BedrijfsvoeringsPartner om in 2026 verder uit te werken welke taken en diensten het beste bij de gemeente of De BedrijfsvoeringsPartner kunnen worden ondergebracht. Dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, evenals kwaliteit en efficiëntie, zijn hierbij leidend.

In 2025 is er verder gewerkt aan het versterken van het fundament van de organisatie. Dit is het duidelijkst te zien in de nieuwe organisatieregeling en budgethoudersregeling. Hierin worden het verhaal van Ridderkerk en het organisatieplan formeel omgezet naar regelgeving. In 2026 krijgt dit zijn vervolg in de mandaten.

Het afgelopen jaar waren de kernwaarden van de organisatie een belangrijk thema. Er was extra aandacht voor de kernwaarden Modern en Betrouwbaar. Andere belangrijke onderwerpen waren weerbaarheid, Veilig Publieke Dienstverlening en integriteit. De organisatie heeft veel energie gestoken in de vertaling van het organisatieplan, inclusief de visie, missie en organisatiedoelen. Deze zijn vertaald naar de clusterplannen en teamplannen.

Bovendien hebben we de overgang van de financieel adviseurs van De BedrijfsvoeringsPartner naar de gemeente voorbereid.

Het fundament voor de organisatie is gelegd. In 2025 zijn voor extra taken als gevolg van wet- en regelgeving, verbetering van onze dienstverlening en voor het opvangen van de belangrijkste personele kwetsbaarheden aanvullende budgetten opgenomen. Per saldo blijft er ongeveer € 400.000 over van de totale personeelskosten. Twee derde hiervan, € 270.000 betreft een onderschrijding op loonkosten, ongeveer 0,95% van de totale loonkosten van € 28,5 miljoen, van de ambtelijke organisatie, onder andere doordat vacatures lastiger in te vullen bleken dan verwacht en de budgetten voor het overwerk van de gladheidsbestrijding in 2025 niet volledig nodig bleken. 
Daarnaast zijn budgetten voor de overige personeelslasten niet helemaal uitgegeven.

De opleidingskosten zijn, conform de afspraken met de Ondernemingsraad, begroot op 2%, van de loonsom. Hiervan is 25% afgezonderd voor organisatiebrede (generieke) opleidingen en trainingen. Van de totale opleidingskosten is afgerond 80% ingezet voor de ontwikkeling van medewerkers, teams, clusters en gehele organisatie. Voor specifieke opleidingen en trainingen voor het bestuur, de griffie en de crisisorganisatie, resteert € 57.000 van het budget van € 79.400.

Voor het uitvoeren van hun taken hebben de teams ondersteunende budgetten gekregen. Deze budgetten zijn bedoeld voor abonnementen, licenties, materialen, dienstkleding, verzekeringen en gerelateerde belastingen.

De komst van financieel adviseurs van De BedrijfsvoeringsPartner naar de gemeente werd voorbereid, zodat er in 2026 een soepele overgang is. In 2025 had De BedrijfsvoeringsPartner de volgende bedrijfsvoeringstaken: Human Resource Management (HRM), Informatie en Communicatie Technologie (ICT) inclusief informatiebeveiliging en privacy, Control (AO/IC), financiën zonder de Planning en Control-taken, juridische zaken en inkoop, facilitaire zaken, administratie zorg en uitkeringen. De bijdrage van de deelnemende gemeenten werd in 2025 berekend op basis van het aantal inwoners.

In 2025 was de spanning op de arbeidsmarkt merkbaar. Dit zorgde ervoor dat sommige vacatures langer openstonden en er meer tijdelijke krachten werden ingehuurd. Er is nog steeds veel vraag naar personeel en het was vorig jaar moeilijk om de juiste mensen te vinden. Hierdoor kwam de uitvoering van bestuurlijke ambities onder druk te staan. Toch is er financieel gezien een recordaantal projecten uit het investeringsplan gerealiseerd.

We hebben communicatie gebruikt om inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op tijd en duidelijk te informeren over en te betrekken bij het gemeentelijk beleid en de dienstverlening. Via onze online en offline kanalen hebben we gewerkt aan interactie, dialoog en participatie. Dit heeft geholpen om vertrouwen, imago en verbinding te versterken. Ook hebben we gewerkt aan het verbeteren van communicatieve vaardigheden binnen de organisatie.

Onze gemeentelijke website, de gemeente Ridderkerk app en de Uitagenda zijn concreet verbeterd en gebruiksvriendelijker gemaakt. Dit hebben we gedaan met feedback van inwoners tijdens gebruikstesten en input via de kanalen zelf. We hebben ook gewerkt aan de toegankelijkheid van deze kanalen, zodat inwoners met een beperking ze kunnen gebruiken. We zijn gestart met het project Helder schrijven. Hiermee maken we onze brieven en e-mails makkelijker leesbaar, zodat inwoners direct weten wat zij moeten weten of doen.

We zijn ook begonnen met de newsroom: een centrale plek binnen de organisatie waar we in de gaten houden wat er speelt in Ridderkerk. Dit doen we via sociale media, lokale nieuwsberichten en signalen uit de samenleving zelf, zoals telefoontjes naar het KCC of gemelde klachten. De newsroom helpt ons om snel en effectief te reageren op wat er leeft in de samenleving. Hierdoor kunnen we inspelen op vragen en zorgen en misverstanden voorkomen. Zo werken we aan betere dienstverlening en bouwen we aan vertrouwen en verbinding.

In 2025 zijn bij onderhoudswerkzaamheden enkele ruimtes in het B-gebouw opnieuw ingericht en verbouwd. Deze ruimtes voldoen nu weer aan de huidige eisen voor onze werkomgeving. De locatie aan de Kolenbranderstraat, waar de buitendienst zit, is volledig klaar en in gebruik. Voor het depot aan de Gorzen zijn maatregelen genomen, zodat het voorlopig kan worden gebruikt voor de opslag en overslag van ingezameld afval, zoals grof huishoudelijk afval en zwerfvuil.

Volgens artikel 213a van de Gemeentewet moet het college regelmatig onderzoeken of het bestuur efficiënt en effectief werkt. Efficiëntie betekent hierbij dat de gewenste resultaten en maatschappelijke effecten worden behaald met zo min mogelijk middelen, of dat met de beschikbare middelen zoveel mogelijk resultaat wordt bereikt. In 2025 is er onderzoek gedaan naar:

Het onderzoek naar het KCC laat zien dat het klantcontactcentrum de processen die de dienstverlening beïnvloeden goed beheerst. Er is geen directe reden om grote veranderingen in de processen door te voeren. Het rapport bevestigt dat de juiste koers is gekozen. De bevindingen worden gebruikt om de processen verder te ontwikkelen in het kader van leren en ontwikkelen.

De rapportage bevat veel bevindingen die leiden tot enkele conclusies met drie hoofdaanbevelingen. Deze conclusies en aanbevelingen bevestigen de gedachten over hoe de interne uurtarieven nu berekend en gebruikt worden. Ze bieden aanknopingspunten om regels te maken over hoe uurtarieven berekend worden en waarvoor ze in de toekomst gebruikt worden. Voor het begrotingsjaar 2027 worden nieuwe tarieven berekend en worden duidelijke regels opgesteld over de rekenmethode en het gebruik van deze uurtarieven.

Naast de onderzoeken volgens verordening 213a, vinden er ook andere periodieke onderzoeken plaats. Dit zijn bijvoorbeeld de jaarlijkse cliënttevredenheidsonderzoeken voor de Wmo en leerlingenvervoer. Gedurende het jaar worden beleidsevaluaties uitgevoerd om beleid te actualiseren. In 2025 zijn het Integraal Beleid Sociaal Domein, Minimabeleid en schuldhulpverlening 2024, Lokale Inclusie agenda, de tussentijdse evaluatie van het project Analyse Zorgbestand (Participatiewet), Jong Vermogen en het Nationaal Programma Onderwijs Ridderkerk geëvalueerd.

Om datagedreven werken beter in onze organisatie te integreren, hebben we de visie "Werk Wijzer!" vastgesteld. Datagedreven werken betekent meer dan alleen technische dashboards maken. Het is een bewuste manier van werken waarbij data helpt bij beleidsvorming en besluitvorming, met als doel maatschappelijke waarde te creëren. We werken mensgericht en zorgen dat technologie de samenleving dient. Data helpt ons doelen te meten en beleid te verbeteren. Hiervoor zijn een volwassen organisatie, kennis, technologie en duidelijke afspraken nodig. Onze visie biedt het kader en de bouwstenen voor onze strategische route om het volwassenheidsniveau van onze organisatie te verhogen. Ook zijn eerste versies van onze managementrapportage opgeleverd voor het monitoren en bijsturen van de interne bedrijfsvoering en dienstverlening. Daarnaast is gewerkt aan het meetbaar maken van onze maatschappelijke doelen en integrale beleidsambities.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Gemeente Ridderkerk legt over het jaar 2025 verantwoording af over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie. Dit gaat op basis van de landelijke en voor gemeenten verplichte Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) systematiek. We leggen verantwoording af aan de gemeenteraad (horizontale verantwoording) en aan de verschillende toezichthouders (verticale verantwoording).

De ENSIA-verantwoording voor het jaar 2025 gaat over onderstaande onderdelen:

• Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) - Zelfevaluatie.
• Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet) – Geauditeerde zelfevaluatie.
• Digitale Persoonsidentificatie (DigiD) – Geauditeerde zelfevaluatie.
• Basis Registratie Personen (BRP) - Zelfevaluatie.
• Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland (PUN) - Zelfevaluatie.
• Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) - Zelfevaluatie op datakwaliteit.
• Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - Zelfevaluatie op datakwaliteit.
• Basisregistratie Ondergrond (BRO) - Zelfevaluatie op datakwaliteit.

Onderstaande tabellen geven per ENSIA-onderdeel een korte toelichting, bevindingen en de stand van zaken weer. Voor de leesbaarheid is per onderdeel met behulp van kleuren de algemene status weergegeven.

De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium.

Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen.

De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. Volgens de financiële verordening is dat op programmaniveau. Daarnaast staan er duidelijke en concrete spelregels met betrekking tot het begrotingscriterium in de verordening.

Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Ten aanzien van de EU-aanbestedingen is in 2025 de EU-scan uitgevoerd. De bevindingen worden vertaald in de rechtmatigheidsverantwoording. 

Uit het rapport van bevindingen van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en bij de controle ten behoeve van de jaarstukken 2025 zijn geen materiële (financiële) onrechtmatigheden met betrekking tot het voorwaardencriterium ontdekt.

Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen.

Uit onze controles en gesprekken die in het kader van de Verbijzonderde Interne Controle gevoerd zijn, is er geen aanleiding om te veronderstellen dat er fraudes zijn gepleegd.

De rechtmatigheidsfouten blijven niet onder de verantwoordingsgrens. We nemen dan ook rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden op in de rechtmatigheidsverantwoording.

Programma's

Programma 1 Bestuur en ondersteuning
De lasten van programma 1 Bestuur en ondersteuning zijn overschreden met € 201.076. De overschrijding wordt veroorzaakt door een extra storting in de voorziening Wethouderspensioenen. De storting is noodzakelijk vanwege actuariële herberekening aan de hand van de toegepaste rekenrente en opgenomen indexatie. We scharen de kostenoverschrijding onder de openeinderegelingen en wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.
De baten van programma 1 Bestuur en ondersteuning zijn onderschreden met € 142.000. De onderschrijding wordt veroorzaakt door lagere onttrekking aan de algemene reserve voor afwikkeling van frictie- en projectkosten van De BedrijfsvoeringsPartner. Met de vermelding in de jaarstukken is dit tijdig gemeld en telt de onderschrijding niet mee voor het saldo dat getoetst wordt aan de verantwoordingsgrens.

Programma 4 Economie
De baten van programma 4 Economie zijn onderschreden met € 860.077. De onderschrijding wordt veroorzaakt door een lagere opbrengst uit verkopen van de grond en het niet sluiten van de grondexploitatie.

Programma 5 Onderwijs
De baten van programma 5 Onderwijs zijn onderschreden met € 697.754. De onderschrijding is het gevolg van lagere lasten en lagere benodigde dekking van de subsidie Onderwijsachterstandenbeleid. Het restant van de ontvangen subsidie is een balanspost en beschikbaar voor volgend jaar.

Programma 7 Sociaal domein
De lasten van programma 7 Sociaal domein zijn overschreden met € 2.554.512. De overschrijding wordt veroorzaakt door een overschrijding op de Wet BUIG uitkeringen, de afwikkeling van de toeslagenaffaire, inburgering en lokale jeugdhulp.

• De overschrijding op de Wet BUIG uitkeringen (€ 1.749.119) plaatsen wij onder de openeinderegelingen en wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.
• De overschrijding op de afwikkeling van de toeslagenaffaire (€ 325.974) wordt gecompenseerd door direct gerelateerde baten als onderdeel van een subsidieregeling bij een andere gemeente, welke de subsidie doorstort naar de gemeente Ridderkerk. De kostenoverschrijding wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.
• De overschrijding op de specifieke uitkering Inburgering (€ 777.244) wordt gecompenseerd door direct gerelateerde baten als onderdeel van een subsidieregeling bij een andere gemeente, welke de subsidie doorstort naar de gemeente Ridderkerk. De kostenoverschrijding wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.
• De overschrijding op Wmo Begeleiding (€ 161.375) plaatsen wij onder de openeinderegelingen en wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.
• De overschrijding op lokale jeugdhulp (€ 1.522.392) plaatsen wij onder de openeinderegelingen en wordt hiermee als acceptabel beschouwd volgens artikel 12 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Ridderkerk 2024.

Programma 8 Volksgezondheid en milieu
De baten van programma 8 Volksgezondheid en milieu zijn onderschreden met € 275.903. De onderschrijding is het gevolg van lagere onttrekking uit de voorziening beklemde middelen riolering. Dit is niet tijdig gemeld en daarmee onrechtmatig.

Investeringen

Programma 3 Verkeer, vervoer en waterstaat
Het investeringskrediet Geluidsscherm Oosterpark/A15 is met € 1.203.742 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.
Het investeringskrediet Ontbrekende schakels fietsnetwerk is met € 195.250 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.
Het investeringskrediet Toegankelijke bushaltes Ridderkerk is met € 45.905 overschreden. De onderschrijding is niet eerder gemeld aan de raad en daarmee onrechtmatig.

Programma 5 Onderwijs
Het investeringskrediet Nieuwbouw KO IKC De Wingerd is met € 32.681 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie
Het investeringskrediet Muziekschool COM-gebouw installaties is met € 32.859 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.

Programma 7 Sociaal domein
Het investeringskrediet Jongerencentrum De Loods/Gooth installaties is met € 84.322 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.

Programma 8 Volksgezondheid en milieu
Het investeringskrediet Ondergrondse containers is met € 113.821 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.
Het investeringskrediet Inrichting uitbreiding begraafplaats Vredehof is met € 557.420 overschreden. Wanneer de kredieten voor 2025 en volgende jaren worden opgesteld, valt de overschrijding binnen het totaal beschikbaar gestelde krediet en kan volgens de Financiële verordening 2024 als rechtmatig beschouwd worden.

Begrotingscriterium

Binnen de bestaande processen voor het budgetbeheer en de planning en control cyclus is veel aandacht voor de budgetoverschrijdingen. Het doorontwikkelen van de rapportages en het verbeteren van de informatie met prognoses moet bijdragen aan een eerdere signalering van begrotingsonrechtmatigheden door overschrijdingen.