Paragraaf 4 Financiering

In deze financieringsparagraaf leggen we uit in hoeverre de plannen en acties uit de begroting 2025 zijn uitgevoerd. We bespreken enkele ontwikkelingen die belangrijk zijn voor een goede uitvoering van de treasuryfunctie.

De richtlijnen voor de uitvoering van de financieringsfunctie zijn vastgelegd in de financiële verordening en verder uitgewerkt in het treasurystatuut. Vanaf 2024 is er een nieuw treasurystatuut vastgesteld. Hierbij geldt de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido). Deze wet bepaalt de kaders voor een verantwoorde en professionele inrichting van de treasuryfunctie bij decentrale overheden. Het belangrijkste doel daarbij is het beheersen van risico's.

Er zijn twee verplichte normen voor het bepalen van de renterisico's bij de uitvoering van de treasuryfunctie: de 'renterisiconorm' voor leningen met een looptijd van 1 jaar of langer en het 'kasgeldlimiet' voor leningen met een looptijd tot 1 jaar. Deze normen hebben als doel de gevolgen van een rentestijging te beperken.

De wetgever heeft met het kasgeldlimiet een norm vastgesteld voor het maximale bedrag aan kortlopende middelen (looptijd tot 1 jaar) waarmee de gemeente haar activiteiten mag financieren. Dit is bedoeld om te voorkomen dat schommelingen in de korte rente een te grote invloed hebben op de rentelasten in het boekjaar. Als het kasgeldlimiet in drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden, moet dit worden gemeld aan de toezichthouder, de provincie Zuid-Holland. Er moet dan een plan komen om weer aan het kasgeldlimiet te voldoen. Dit betekent concreet dat kort geld moet worden omgezet in lange financiering tegen een zo gunstig mogelijke rente op de kapitaalmarkt.

Het overzicht hieronder toont de toetsing van de kasgeldlimiet voor 2025. We zijn niet onder de limiet gekomen, dus we hebben in 2025 geen nieuwe langlopende lening afgesloten.

De renterisiconorm beperkt de risico's van een stijgende kapitaalmarktrente bij herfinanciering en renteherzieningen van bestaande langlopende leningen.

Door deze norm toe te passen, wordt de langlopende leningenpositie goed verspreid. Dit verdeelt het renterisico gelijkmatig over de jaren. Elk jaar komt maximaal 20% van het totale budget in aanmerking voor herfinanciering of renteherziening. Renteherziening gebeurt als in de leningsovereenkomst staat dat de rente in een bepaald jaar verandert. Herfinanciering betekent dat er nieuwe leningen worden afgesloten om bestaande leningen te vervangen of af te lossen.

Bij het opstellen van de begroting voor 2025 verwachtten we, mede op basis van de investeringsplanning, dat er in 2025 behoefte zou zijn aan nieuwe langlopende financiering. De tijdelijke liquiditeitstekorten konden echter worden opgevangen met korte kasgeldleningen. Een nieuwe langlopende lening bleek niet nodig te zijn.

Hieronder geven we u een beeld van de renterisico's voor de vaste schuld in relatie tot de renterisiconorm. Ook dit jaar bleven we onder de renterisiconorm.

Renteontwikkelingen op de kapitaalmarkt zijn belangrijk door de risico’s. We volgen deze ontwikkelingen nauwkeurig. We gebruiken hiervoor dagelijkse informatie van geldverstrekkers. Ondanks wereldwijde spanningen en het terugdringen van een te hoge inflatie boven de 2%, heeft de Europese Centrale Bank de rente de afgelopen periode voor de vijfde keer op rij niet gewijzigd.

De volgende grafiek en tabel geven u inzicht in hoe de rente van lineaire leningen met een looptijd van 20 jaar zich ontwikkelt in 2024 en 2025.

De financieringsbehoefte van de gemeente hangt af van verschillende factoren die de inkomende en uitgaande kasstromen beïnvloeden, zoals de investeringsplanning, de inkomsten en uitgaven van grondexploitaties en veranderingen in de geldleningenportefeuille. We gebruiken een liquiditeitsplanning om inzicht te krijgen en te behouden in de financieringsbehoefte.

In 2025 werd er geen nieuwe langlopende lening afgesloten. In het onderstaande overzicht ziet u hoe de langlopende leningen zich hebben ontwikkeld. De gemiddelde rente van de langlopende leningen (gebaseerd op de gemiddelde stand op 1 januari en 31 december) is 3,55% (hetzelfde als in 2024).

In de paragraaf Financiering van de begroting 2025 is informatie over de verwachte rentelasten en het renteresultaat opgenomen. We hebben ook uitgelegd hoe rente wordt toegerekend aan investeringen, programma’s en taakvelden.

De omslagrente voor de begroting van 2025 is vastgesteld op 1,48%. Het werkelijke percentage voor 2025 bedraagt 0,95%, zoals hieronder weergegeven.

Decentrale overheden moeten volgens de Regeling Schatkistbankieren hun overtollige geld in de schatkist van de staat bewaren. Gemiddeld mag het bedrag buiten de schatkist per dag niet hoger zijn dan het drempelbedrag over een kwartaal. Dit drempelbedrag hangt af van het totale budget. Met onze bank, de BNG, is afgesproken dat er dagelijks automatisch geld naar de schatkist gaat als het saldo boven de € 400.000 komt.

In de toelichting op de balans van deze jaarrekening geven wij uitleg over de totale middelen die elk kwartaal buiten de schatkist zijn gehouden. Uit het overzicht blijkt dat in 2025 het drempelbedrag in geen enkel kwartaal is overschreden.

Wat betreft het kasbeheer volgen we al enkele jaren deze uitgangspunten:

• Het aantal bankrelaties en bankrekeningen is tot een minimum beperkt.
• Elke maand maken wij overzichten van de liquiditeit.

Wij overleggen regelmatig met onze huisbankier, de BNG, over nieuwe ontwikkelingen. Verschillende kredietverstrekkers geven vaak advies over het beheren van geld. In ons treasurystatuut staat de administratieve organisatie, interne controle en informatievoorziening uitgebreid beschreven.

Vanwege de financiële risico's voor de gemeente, zijn wij voorzichtig met het goedkeuren van aanvragen voor garantstellingen. Een garantie wordt alleen verleend als het maatschappelijk belang wordt gediend en er voldoende zekerheden zijn. Op 31 december 2025 bedroeg het totaal van de directe garantstellingen € 41,0 miljoen. De garantstellingen met een achtervangfunctie via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw bedroegen € 47,8 miljoen. Het risico voor de gemeente bij deze garantstellingen is meegenomen in de berekening van ons weerstandvermogen.